Ustawa
z dnia 7 września 1991 r.
o systemie oświaty
(tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz.
329)
(Zmiana: Dz. U. Nr 106, poz. 496)
Oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa;
kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także
wskazaniami zawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie
Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Prawach Dziecka. Nauczanie i wychowanie
- respektując chrześcijański system wartości - za podstawę przyjmuje uniwersalne
zasady etyki. Kształcenie i wychowanie służy rozwijaniu u młodzieży poczucia
odpowiedzialności, miłości ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa
kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i świata. Szkoła
winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do
wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności,
demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności.
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
System oświaty zapewnia w szczególności:
1) realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się
oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i
osiągniętego rozwoju,
2) wspomaganie przez szkołę wychowawczej roli rodziny,
3) możliwość zakładania i prowadzenia szkół i placówek przez różne podmioty,
4) dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych
uczniów, a także możliwość korzystania z opieki psychologicznej i specjalnych form
pracy dydaktycznej,
5) możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież
niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami
rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami,
6) opiekę nad uczniami szczególnie uzdolnionymi poprzez umożliwianie realizowania
indywidualnych programów nauczania oraz ukończenia szkoły każdego typu w skróconym
czasie,
7) upowszechnianie dostępu do szkół średnich, których ukończenie umożliwia
dalsze kształcenie w szkołach wyższych,
8) możliwość uzupełniania przez osoby dorosłe wykształcenia ogólnego, zdobywania
lub zmiany kwalifikacji zawodowych i specjalistycznych,
9) zmniejszanie różnic w warunkach kształcenia, wychowania i opieki między
poszczególnymi regionami kraju, a zwłaszcza ośrodkami wielkomiejskimi i wiejskimi,
10) utrzymywanie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w
szkołach i placówkach,
11) upowszechnianie wiedzy ekologicznej wśród dzieci i młodzieży oraz
kształtowanie właściwych postaw wobec problemów ochrony środowiska,
12) opiekę dzieciom i młodzieży osieroconym, pozbawionym całkowicie lub częściowo
opieki rodzicielskiej, a także uczniom pozostającym w trudnej sytuacji materialnej i
życiowej,
13) dostosowanie kierunków i treści kształcenia do wymogów rynku pracy.
Art. 2.
System oświaty obejmuje:
1) przedszkola, w tym specjalne,
2) szkoły podstawowe i ponadpodstawowe, z wyjątkiem szkół wyższych, w tym
specjalne, sportowe oraz mistrzostwa sportowego i artystyczne,
3) placówki oświatowo-wychowawcze, placówki pracy pozaszkolnej oraz placówki
kształcenia ustawicznego umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy ogólnej i
kwalifikacji zawodowych, uzyskanie i uzupełnienie wiedzy ogólnej i kwalifikacji
zawodowych, zdobywanie umiejętności, kształtowanie i rozwijanie zainteresowań i
uzdolnień, oraz korzystanie z różnych form wypoczynku,
4) poradnie psychologiczno-pedagogiczne oraz inne poradnie specjalistyczne udzielające
dzieciom, młodzieży, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a
także pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu,
5) placówki opiekuńczo-wychowawcze i resocjalizacyjne, zapewniające opiekę i
wychowanie dzieciom i młodzieży, pozbawionym całkowicie lub częściowo opieki
rodzicielskiej oraz inne działające stosownie do potrzeb w zakresie pomocy i opieki nad
dziećmi i młodzieżą,
6) rodziny zastępcze,
7) ośrodki adopcyjno-opiekuńcze inicjujące i wspomagające zastępcze formy
wychowania rodzinnego,
8) Ochotnicze Hufce Pracy,
9) zakłady kształcenia i placówki doskonalenia nauczycieli,
10) biblioteki pedagogiczne.
Art. 3.
1. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o:
1) szkole - należy przez to rozumieć także przedszkole,
2) szkole artystycznej - należy przez to rozumieć także szkołę bibliotekarską i
animatorów kultury,
3) placówce - należy przez to rozumieć jednostki organizacyjne wymienione w art. 2
pkt 3-5, 7 i 10,
4) placówce publicznej - należy przez to rozumieć placówkę prowadzoną przez
ministra, inne organy administracji rządowej, gminę i związek komunalny,
5) organie prowadzącym szkołę lub placówkę - należy przez to rozumieć ministra,
wojewodę, gminę oraz związek komunalny, inne osoby prawne i fizyczne,
6) ministrze - należy przez to rozumieć ministra właściwego do spraw oświaty i
wychowania, z wyjątkiem ministra określonego na podstawie art. nr 29 ustęp 1,
7) skreślony,
8) kuratorze oświaty - należy przez to rozumieć kierownika kuratorium oświaty jako
jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład rządowej administracji ogólnej w
województwie,
9) nauczycielu - należy przez to rozumieć także wychowawcę i innego pracownika
pedagogicznego szkoły, placówki oraz zakładu kształcenia i placówki doskonalenia
nauczycieli,
10) rodzicach - należy przez to rozumieć także prawnych opiekunów dziecka,
11) uczniach - należy przez to rozumieć także słuchaczy i wychowanków,
12) profilu kształcenia zawodowego - należy przez to rozumieć kształcenie
ogólnozawodowe w zakresie określonej dziedziny gospodarki,
13) podstawie programowej - należy przez to rozumieć obowiązkowe, na danym etapie
kształcenia, zestawy treści nauczania oraz umiejętności, które są uwzględniane w
programach nauczania i umożliwiają ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań
egzaminacyjnych.
1 a. Kurator oświaty jest upoważniony do prowadzenia spraw, w tym do wydawania
decyzji administracyjnych, w imieniu wojewody w zakresie wynikającym z ustawy.
2. Odwołania od decyzji dyrektora szkoły w sprawach z zakresu obowiązku szkolnego
rozpatruje, w imieniu wojewody, kurator oświaty.
Art. 4.
Nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma
obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, a także szanowania
godności osobistej ucznia.
Art. 5.
1. Szkoła i placówka może być szkołą i placówką publiczną albo niepubliczną.
2. Szkoła i placówka, z zastrzeżeniem ust. 4, może być zakładana i prowadzona
przez:
1) ministra lub inny organ administracji rządowej,
2) gminę lub związek komunalny,
3) inne osoby prawne,
4) osobę fizyczną.
3. Minister, inny organ administracji rządowej, gmina oraz związek komunalny mogą
zakładać i prowadzić jedynie szkoły i placówki publiczne.
4. Minister Edukacji Narodowej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w
drodze rozporządzenia, podmioty uprawnione do zakładania i prowadzenia ośrodków
adopcyjno- opiekuńczych oraz zasady działania tych ośrodków.
5. Zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli i szkół podstawowych, z
wyjątkiem przedszkoli i szkół specjalnych, oraz szkół przy zakładach karnych,
zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, należy do obowiązkowych zadań
własnych gmin.
6. Zakładanie i prowadzenie publicznych szkół ponadpodstawowych, zakładów
kształcenia i placówek doskonalenia nauczycieli, przedszkoli specjalnych, szkół
specjalnych, szkół dla dorosłych oraz placówek publicznych - należy do obowiązków
państwa.
7. Organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań
organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i
higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki,
2) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie,
3) zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej szkoły lub
placówki,
4) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do
pełnej realizacji programów nauczania, wychowania i innych zadań statutowych.
8. Przepisów ust. 7 pkt 2 i 3 nie stosuje się do organów prowadzących niepubliczne
szkoły i placówki.
9. W celu wykonywania zadań wymienionych w ust. 7, organy prowadzące szkoły i
placówki mogą tworzyć jednostki obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół i
placówek.
10. Minister Edukacji Narodowej określa, w drodze zarządzenia, organizację oraz
zasady działania jednostek obsługi ekonomiczno-administracyjnej publicznych szkół i
placówek prowadzonych przez organy administracji rządowej.
Art. 5 a.
1. Zapewnienie środków na utrzymanie prowadzonych przez gminy publicznych szkół
podstawowych, ponadpodstawowych i placówek, w tym na wynagrodzenia nauczycieli, należy
do obowiązków państwa. Środki te przekazywane są gminom w formie subwencji i dotacji,
których sposób naliczania określony jest w odrębnej ustawie.
2. Gmina może zwiększyć środki na wynagrodzenia nauczycieli w szkołach i
placówkach wymienionych w ust. 1 w stosunku do środków na wynagrodzenia
zagwarantowanych przez państwo.
3. Prawa i obowiązki nauczycieli publicznych przedszkoli, szkół podstawowych,
ponadpodstawowych i placówek określa ustawa - Karta Nauczyciela.
Art. 6.
Przedszkolem publicznym jest przedszkole, które:
1) prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstaw
programowych wychowania przedszkolnego,
2) przeprowadza rekrutację dzieci w oparciu o zasadę powszechnej dostępności,
3) zatrudnia nauczycieli posiadających kwalifikacje określone w odrębnych
przepisach.
Art. 7.
1. Szkołą publiczną jest szkoła, która:
1) zapewnia bezpłatne nauczanie w zakresie ramowych planów nauczania,
2) przeprowadza rekrutację uczniów w oparciu o zasadę powszechnej dostępności,
3) zatrudnia nauczycieli posiadających kwalifikacje określone w odrębnych
przepisach,
4) realizuje:
a) programy nauczania zawierające podstawy programowe obowiązkowych przedmiotów
ogólnokształcących, a w przypadku szkół zawodowych - również podstawy programowe
kształcenia w danym zawodzie lub profilu kształcenia zawodowego,
b) ramowy plan nauczania,
5) realizuje ustalone przez Ministra Edukacji Narodowej zasady oceniania,
klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów.
2. Szkoły publiczne umożliwiają uzyskanie świadectw lub dyplomów państwowych.
3. Szkoła niepubliczna może uzyskać uprawnienie szkoły publicznej wymienione w ust.
2, jeżeli:
1) realizuje programy nauczania uwzględniające podstawy programowe wymienione w ust.1
pkt 4 lit. a),
2) stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów,
o których mowa w ust. 1 pkt 5, z wyjątkiem egzaminów wstępnych,
3) prowadzi dokumentację przebiegu nauczania ustaloną dla szkół publicznych,
4) w przypadku szkoły zawodowej - kształci w zawodach określonych w klasyfikacji
zawodów szkolnictwa zawodowego, o której mowa w art. 24 ust. 1, albo w innych zawodach
za zgodą Ministra Edukacji Narodowej,
5) zatrudnia nauczycieli przedmiotów obowiązkowych posiadających kwalifikacje
określone dla nauczycieli szkół publicznych.
Art. 8.
Szkoła podstawowa może być tylko szkołą publiczną lub niepubliczną o
uprawnieniach szkoły publicznej.
Art. 9.
1. Szkoły ponadpodstawowe publiczne i niepubliczne dzielą się na:
1) szkoły zasadnicze, dające wykształcenie ogólne i zasadnicze zawodowe oraz
możliwość dalszego kształcenia się w szkole średniej,
2) szkoły średnie ogólnokształcące, dające wykształcenie średnie ogólne z
możliwością uzyskania świadectwa dojrzałości (licea ogólnokształcące),
3) szkoły średnie zawodowe:
a) dające wykształcenie średnie ogólne z możliwością uzyskania świadectwa
dojrzałości oraz wykształcenie zasadnicze zawodowe (licea zawodowe),
b) dające wykształcenie średnie ogólne i zawodowe z możliwością uzyskania
świadectwa dojrzałości (technika, licea i szkoły równorzędne),
c) dające możliwość uzupełnienia wykształcenia ogólnokształcącego o
wykształcenie zasadnicze zawodowe lub o średnie zawodowe (szkoły policealne i
pomaturalne),
4) (skreślony).
2. Minister Edukacji Narodowej może określać, w drodze rozporządzenia, inne typy
szkół niż wymienione w ust. 1 pkt 1-3 oraz ustalać zasady ich działania.
3. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw kultury określa, w drodze rozporządzenia, typy szkół
artystycznych publicznych i niepublicznych oraz ustala zasady ich działania.
4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zasady tworzenia sieci
publicznych szkół ponadpodstawowych.
5. Minister Edukacji Narodowej w porozumieniu z Prezesem Urzędu Kultury Fizycznej i
Turystyki określa, w drodze zarządzenia, szczegółowe zasady działania klas i szkół
sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego.
Art. 10.
1. Świadectwo ukończenia szkoły podstawowej lub ponadpodstawowej z wyjątkiem
szkoły medycznej, można również uzyskać na podstawie egzaminów eksternistycznych.
2. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określa, w drodze
rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania egzaminów eksternistycznych
oraz szczegółowe zasady odpłatności za ich przeprowadzanie.
Art. 11.
1. Świadectwa i dyplomy państwowe wydawane przez uprawnione do tego szkoły oraz
placówki kształcenia ustawicznego są dokumentami urzędowymi.
2. Minister Edukacji Narodowej określa w drodze rozporządzenia:
1) zasady wydawania oraz wzory świadectw, dyplomów państwowych i innych druków
szkolnych, sposób dokonywania ich sprostowań i wydawania duplikatów, a także zasady
legalizacji dokumentów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą,
2) zasady odpłatności za wykonywanie czynności wymienionych w pkt 1.
Art. 12.
1. Uznając prawo rodziców do religijnego wychowania dzieci, szkoły publiczne
podstawowe organizują naukę religii na życzenie rodziców, szkoły publiczne
ponadpodstawowe - na życzenie bądź rodziców, bądź samych uczniów; po osiągnięciu
pełnoletności o pobieraniu nauki religii decydują uczniowie.
2. Minister Edukacji Narodowej w porozumieniu z władzami Kościoła Katolickiego i
Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz innych kościołów i związków
wyznaniowych określa, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób wykonywania przez
szkoły zadań, o których mowa
w ust. 1.
Art. 13.
1. Szkoła i placówka publiczna umożliwia uczniom podtrzymywanie poczucia
tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, a w szczególności naukę
języka oraz własnej historii i kultury.
2. Na wniosek rodziców nauka, o której mowa w ust. 1 może być prowadzona:
1) w osobnych grupach, oddziałach lub szkołach,
2) w grupach, oddziałach lub szkołach - z dodatkową nauką języka oraz własnej
historii i kultury,
3) w międzyszkolnych zespołach nauczania.
3. Minister Edukacji Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób
wykonywania przez szkoły i placówki zadań, o których mowa w ust. 1 i 2, w
szczególności minimalną liczbę uczniów, dla których organizuje się poszczególne
formy nauczania wymienione w ust. 2.
4. W pracy dydaktyczno-wychowawczej szkoły publiczne zapewniają podtrzymywanie
kultury i tradycji regionalnej.
| 
